Vernieuwende ideeën besproken met staatscommissie

Op 14 februari 2018 kwamen mensen uit verschillende delen van het land naar Den Haag om in gesprek te gaan met de staatscommissie over de probleemverkenning, en om te praten over mogelijke oplossingen. De staatscommissie had 25 burgers uitgenodigd die een uitgewerkt idee onder de aandacht van de commissie hadden gebracht. Een van de onderwerpen die eruit sprong was het beter betrekken van burgers bij het politieke proces.

Voorzitter Johan Remkes heette de gasten welkom en gaf aan dat er ruimte was om vrij met elkaar van gedachten te wisselen. “We hanteren een werkwijze die volstrekt open en transparant is.  We hebben alle ideeën de revue laten passeren in de commissie en gezocht naar problemen in onze representatieve democratie. Over de gesignaleerde problemen en uw oplossingen gaan we vandaag verder discussiëren.”

Hoogleraar politicologie en lid van de staatscommissie, Tom van der Meer, gaf aan dat er grote veranderingen gaande zijn in de politiek: “De kiezer is op drift. We zien bij elke verkiezing sterke verschuivingen. Maar liefst 20 tot 25 procent van de zetels wisselt na verkiezingen. Vooral de partijen die in de regering zitten, worden soms hard afgerekend op hun beleid.”

Van der Meer ziet ook dat de tevredenheid over de democratie wel in orde is: “Hoewel de betrokkenheid bij de politiek vooral komt vanuit hoogopgeleiden. Maar het is een flexibel stelsel en er is veel ruimte voor heroverweging.”

Na het plenaire gedeelte werd er in groepen verder gesproken over de oplossingen die de deelnemers hadden uitgewerkt. Die gingen onder meer over andere manieren van stemmen, over directe volksinvloed, bijvoorbeeld via burgerparlement of kiezerskeus, over het tegengaan van zetelroof en over de kabinetsformatie.

Terugkoppeling vanuit de groepsdiscussies

Uit de groepsdiscussies kwam aan het einde van de dag een terugkoppeling. Van alle discussies is een verslag gemaakt en de ideeën en suggesties zullen worden bestudeerd en besproken.

In de groep ‘Directe democratie/referendum’ kwam naar voren dat er behoefte is om beter naar burgers te luisteren. Carla van Baalen van de staatscommissie: “We hebben verschillende voorstellen gehoord om hier wat aan te doen. Bijvoorbeeld door de stem van de burger ‘aan de voorkant’ in te bouwen, of door de burger achteraf meer invloed te geven. Ook is voorgesteld om het parlement uit burgers te laten bestaan, via een systeem van loting.”

In de groep die discussieerde over het burgerschap werd een manier bedacht om burgers beter te informeren rond het politieke proces. Tom van der Meer : “We kregen de suggestie om een vrije dag in te voeren, vlak voor de verkiezingen, om te discussiëren over politiek. Daarbij zou bijvoorbeeld ook de NPO een rol kunnen spelen met goede televisieprogramma’s over politieke onderwerpen.  Een ander idee was om het MBO te verlengen met een één jaar burgerschap dat dient als een soort dienstplicht.”

Voorzitter Remkes merkte op dat het thema zetelroof leeft bij veel mensen. Remkes: “Als staatscommissie moeten wij daar wat van vinden. Daarbij gaan we verschillende opties onderzoeken.”

In twee groepen is uitvoerig stil gestaan bij het onderwerp ‘Kiesstelsel’. Jacob Kohnstamm van de staatscommissie: “Diverse uiteenlopende voorstellen zijn besproken, zoals een voorstel voor versterking van de regionale component, een modulair kiesstelsel, en een meerstemmig kiesstelsel zonder politieke partijen.”

Ook het proces rond de kabinetsformatie was onderwerp van gesprek. Flora Lagerwerf van de staatscommissie: “Er werd gezegd dat het proces  voor burgers te weinig inzichtelijk is. Er zijn hiervoor verschillende oplossingen voorgesteld. Je zou de partijen kunnen vragen om in de verkiezingstijd al een principeakkoord te maken.”

Ter afsluiting bedankte Johan Remkes alle deelnemers aan de debatten. Remkes: “Deze discussie was buitengewoon interessant en nuttig voor het aanbrengen van accenten in het onderzoek.”

Lees hieronder ook de impressie van de bijeenkomst met burgers op 14 februari 2018.